Ang isang pook na urbano (Ingles: urban area) o aglomerasyong urbano (Ingles: urban agglomeration) ay isang pantaong pook na may mataas na kapal ng populasyon (population density) at impraestruktura ng built environment (kapaligirang puno ng mga estrukturang pantao). Sa pook na ito, maraming tao ang namumuhay at naghahanapbuhay nang malapitan, at karaniwang magkakalapit ang mga gusali. Nilikha ang mga pook na urbano sa pamamagitan ng urbanisasyon, at ini-uuri ng morpolohiyang urbano ang mga ito bilang mga lungsod, bayan, conurbation, at naik. Sa larangan ng urbanismo, ang gayong salita ay kabaligtaran ng pook na rural tulad ng mga nayon kung saan naroroon ang maliliit na mga kabahayan at mga kabukiran. Sa larangan naman ng sosyolohiyang urbano o antropolohiyang urbano, ito ay kabaligtaran ng kalikasan. Ang paglikha ng mga pook na nauna sa mga pook na urbano sa panahon ng rebolusyong urbano ay humantong sa paglikha ng kabihasnang pantao na may makabagong pagpaplano ng urbano. Kasabay ng ibang mga gawaing pantao tulad ng paggamit ng mga likas na yaman, humahantong ito sa epektong pantao sa kapaligiran.
Noong 2009, nilagpasan ng kabuuang bilang ng mga mamamayang nakatira sa mga pook na urbano (3.42 bilyon) ang kabuuang bilang ng mga nakatira sa mga pook na rural (3.41 bilyon) at magmula noon nagiging mas urbano ang mundo kaysa rural.
Kanilang Urbanisadong Katangian title=Ibigay Ang Mga Pangunahing Lungsod Estado Ng Greece At Ilarawan Ang Bawat Isa style=width:100%;text-align:center; onerror=this.onerror=null;this.src='https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRgfLKVUu4vkZZgJwJzo9YwQsCGcWKHXGnSTGHimOHj1u9JmIMUogNQvEexXDEzWiQfrYw&usqp=CAU'; />
3.9 na bilyon sa kanila ay nasa mga pook na urbano. Sa mga panahong iyon, ipinalalagay ng Population Division ng Kagawaran ng Ugnayang Ekonomiko at Panlipunan ng Mga Nagkakaisang Bansa na lalaki ang populasyong urbano ng mundo sa 6.4 bilyon pagsapit ng 2050, 37% ng paglaking iyon ay magmumula sa taong mga bansa: Tsina, Indiya at Niherya.
Kaunaunahang Lungsod Sa Buong Daigdig2.idelohiya Na Suportado Ng Estado Sa Tsina3.katangian Heograpikal
Ang mga pook na urbano ay nilikha at pinaunlad pa sa pamamagitan ng proseso ng urbanisasyon. Sinusukat ang mga pook na urbano para sa samu't-saring mga layunin, tulad ng maiging pagsusuri sa kapal ng populasyon (population density) at paglawak na urbano (urban sprawl).
Di-tulad ng isang pook na urbano, ang isang kalakhang pook ay kinabibilangan ng hindi lamang ang pook na urbano, kung hindi ng mga karatig lungsod pati ang lupang rural sa pagitan nito na sosyo-ekonomikong nakaugnay sa pusod urbano na lungsod, karaniwan sa pamamagitan ng mga ugnayang empleo sa pamamagitan ng pangkaraniwang paglalakbay o pag-kokomyute kalakip ng pusod urbano na lungsod bilang pangunahing pamilihan ng paggawa.
Tinutukoy ng mga bansang Europeo ang mga urbanisadong pook batay sa uring-urbano na paggamit ng lupa, na hindi pumapahintulot sa anumang mga puwang higit sa 200 metro (220 yarda), at gumagamit ng larawang satelayt sa halip ng mga senso upang matukoy ang mga hangganan ng pook na urbano. Sa mga bansang hindi pa gaanong umuunlad, bilang dagdag sa mga kahilingan na paggamit ng lupa at densidad, minsang ginagamit bilang isang kahilingan ang malaking mayorya ng populasyon (karaniwan 75%) ay hindi nabubuhay sa agrikultura o pangingisda.
Araling Panlipunan Grade 8 Learning Guide Dep Ed K
Ang Kalakhang Maynila na may populasyon na 16.3 milyong katao ay ang pinakamataong kalakhang pook sa Pilipinas at ang panlabing-isang pinakamatao sa mundo. Ngunit ang Malawakang Maynila, ang malawakang pook na urbano nito, ay panlimang pinakamatao sa mundo na may 20, 654, 307 katao noong 2010.
Ang iba pang mga kalakhang pook na tinukoy ng Pambansang Pangasiwaan sa Kabuhayan at Pagpapaunlad (NEDA) ay ang Kalakhang Cebu at ang Kalakhang Dabaw.
Sang-ayon sa Batas Republika Blg. 9009, upang maging isang lungsod, ang isang pamayanan o tinitirhang pook ay dapat na maisakatuparan ang dalawang sumusunod na mga kraytirya:
Akademikong Pagsulat Sa Filipino
May malalaking mga lungsod ang Alemnaya. May 11 kinikilalang mga kalakhang pook sa Alemanya – at mula noong 2006, natukoy ang 34 na mga lungsod na maaaring maging isang Regiopolis.
Ang pinakamalaking conurbation ay ang rehiyong Rhine-Ruhr (11 milyon magmula noong 2008), kasama ang Düsseldorf (ang kabisera ng estado ng Hilagang Renania-Westfalia), Cologne, Bonn, Dortmund, Essen, Duisburg, at Bochum.
Ang sampung mga pinakamalaking kalakhang pook ay bumubuo sa kalahati ng populasyon, at mas-kaunti sa isa sa sampung tao ang nakatira sa mga pook na rural. Humigit-kumulang 3 milyong katao ay nakatira sa lungsod ng Buenos Aires, at may kabuuan namang humigit-kumulang 15 milyon sa kalakhang pook na Malawakang Buenos Aires, kaya ito ay isa sa pinakamalaking mga pook ma urbano sa mundo, na may pinagsamang populasyon ng 18 milyon na katao.
Kasaysayan Ng Asya (modyul 1) Araling Panlipunan Grade 8
Mayroong humigit-kumulang 1.5 milyong katao na nakatira sa pook na urbano ng Córdoba, habang bawat isa sa mga sumusunod: ang Rosario, Mendoza at Tucumán, ay may humigit-kumulang 1.2 milyong katao.
Di-pantay ang pamamahagi ng populasyon sa mga lalawigan: humigit-kumulang 60% ay nakatira sa rehiyon ng Pampa (21% ng kabuuang lawak), kabilang ang 20 milyong katao sa Lalawigan ng Buenos Aires; ang Lalawigan ng Córdoba, Lalawigan ng Santa Fe at ang Awtonomong Lungsod ng Buenos Aires ay may 3 milyong katao bawat isa sa kanila. Bawat isa sa mga sumusunod na piting lalawigan ay may higit sa isang milyong katao: Mendoza, Tucumán, Entre RÃos, Salta, Chaco, Corrientes at Misiones. Ang Tucumán ay ang may pinakamataas na densidad na may 60 bawat kilometro kuwadrado (
), ang tanging lalawigan ng Arhentina na mas-makapal pa sa karaniwan sa mundo ang densidad, habang ang katimugang lalawigan ng Santa Cruz ay may humigit-kumulang na 1 katao bawat kilometro kuwadrado (
Araling Panlipunan Grade 8
Ang mga pook na urbano sa Australya ay tinutukoy bilang mga sentrong urbano (urban centers), at tinukoy bilang mga kumpol ng populasyon ng 1, 000 o higit pang mga katao, at may kapal o densidad ng populasyon na hindi bababa sa 200/km
Isa ang Asutralya sa mga pinakaurbanisadong bansa sa mundo, na may higit sa 50% ng populasyon na tumitira sa taong pinakamalaking mga sentrong urbano ng bansa.
Ayon sa IBGE (Surian ng Heograpiya at Estadistika ng Brazil) ang mga pook na urbano ay tinitipon ng 84.35% ng populasyon, habang nananatiling pinakamataong rehiyon ang timog-silangan na may higit sa 80 milyong katao.
Tomo 41 Blg 2 By Matanglawin Ateneo
São Paulo, ang pinakamalaking lungsod sa Brasil, ang pinakamataong city proper sa Katimugang Emisperyo, sa Kaamerikahan, at ang pansiyam na pinakamalaking pook na urbano sa mundo batay sa populasyon.
Ang mga pinakamalaking kalakhang pook sa Brasil ay São Paulo, Rio de Janeiro, at Belo Horizonte — lahat ay pawang nasa timog-silangang rehiyon — na may 20, 12, at 5 milyong katao bawat isa.
Karamihan sa mga kabisera ng estado ay mga pinakamalaking lungsod sa kani-kanilang mga estado, maliban sa Vitória, kabisera ng EspÃrito Santo, at Florianópolis, kabisera ng Santa Catarina. Mayroon din na di-kabiserang mga kalakhang pook sa mga estado ng São Paulo (Campinas, Santos at ang Lambak ng ParaÃba), Minas Gerais (Lambak na Asero), Rio Grande do Sul (Lambak ng Sinos) at Santa Catarina (Lambak ng ItajaÃ).
Ibigay Ang Mga Pangunahing Lungsod Estado Ng Greece At Ilarawan Ang Bawat Isa
Ayon sa Statistics Canada, ang isang pook na urbano sa Canada ay isang pook na may populasyon ng di-bababa sa 1, 000 katao at ang kapal ng populasyon ay 400 mga tao bawat kilometro kuwadrado (
Kapag ang dalawa o higit pang mga pook na urbano ay nasa loob ng 2 km (1.2 mi) ng bawat isa sa pamamagitan ng daan, sinasama sila sa iisang pook na urbano, hangga't maaari ay hindi nila natatamaan ang mga hangganan ng census metropolitan area o census agglomeration.
Pinili ito upang maayon ito nang husto na ang urbano bersus rural ay hindi isnag mahigpit na dibisyon. Sa halip, ito ay isang continuum (isang patuloy na serye na hindi naman magkaiba ang mga elemento ngunit may pagka-di-magkauri ang mga kalabisan) kung saan na maaring umiiral ang ilang di-magkauring mga padrong pampamayanan (setement pattern). Halimbawa, maaaring angkop ang isang komunidad sa isang estriktong kahulugan na pang-estadistika ng isang pook na urbano, subalit maaaring isipin na hindi ito urbano dahil sa maliit na populasyon nito, o gumaganap ito sa larangang panlipunan at ekonomiko bilang naik (suburb) ng isa pang pook na urbano sa halip na bilang nagsasariling entidad na urbano, o ito ay liblib sa ibang mga pamayanang urbano batay sa heograpiya. Dahil diyan, inilunsad ng bagong kahulugan ang taong di-magkauring mga uri ng sentro ng populasyon: maliit (populasyon 1, 000 hanggang 29, 999), katamtaman (populasyon 30, 000 hanggang 99, 999) at malaki (populasyon 100, 000 o higit pa).
Athens At Ang Pag Unlad Nito
Sa kabila ng pagbabago sa terminolohiya, nananatili pa rin ang kahulugang demograpiko ng isang pook na urbano sa isang sentro ng populasyon: ang isang pamayanang hindi bababa sa 1, 000 katao ang populasyon at 400 tao sa bawat kilometro kuwadrado ang kapal ng populasyon.
Sa Colombia, ang pinakamalaking kalakhang pook ay yaong sa Bogotá, na may humigit-kumulang na 9.8 milyong katao at kinabibilangan ng mga munisipalidad tulad ng Cota, La Calera, ChÃa, Soacha, Usaquen, Suba, , at iba pa. Isa ito sa pinakamahalagang mga lungsod sa Latinong Amerika, lalo na sa negosyo, sining, at kalinangan. Isa nang International City of the Book ang Bogotá na may mga magagandang pook tulad ng Monserrate, Torre Colpatria, Liwasang Bolivar, BD Bacatá, Corferias, at Universidad Nacional.
Sa Estados Unidos, mayroong dalawang mga kategorya ng pook na urbano. Tinutukoy ng katawagang urbanisadong pook (urbanized area) ang isang pook na urbano na may populasyong di-bababa sa 50, 000 katao. Ang mga pook na urbanong mas-mababa sa 50, 000 katao ang populasyon ay tinatawag na mga kumpol na urbano (urban clusters). Unang tinukoy ang mga urbanisadong pook sa Estados Unidos noong senso ng 1950, habang dinagdag ang mga kumpol na urbano noong senso ng 2000. Mayroong 1, 371 mga urbanisadong pook at kumpol na urbano na may higit sa 10, 000
Tidak ada komentar